NLNY.nl

Nederlanders denken vaak dat alles slecht is aan de Verenigde Staten. Maar zo simpel is het natuurlijk niet. Er is ook genoeg ‘goed’ aan Amerika en we zouden in Nederland in sommige opzichten nog best wat kunnen leren van de VS, zegt de PvdA New York.

Ja, de PvdA heeft een afdeling in New York die bestaat uit Nederlandse vrijwilligers die in New York wonen. De afdeling komt jaarlijks met het boekje ‘Amerikaanse toestanden’ waarin goede en zinnige Amerikaanse initiatieven worden beschreven waar Nederland, de Nederlandse politiek, wat mee zou kunnen doen.

Aanstaande vrijdag wordt de vierde editie gepresenteerd aan de Nederlandse consul-generaal Gajus Scheltema. Thema dit jaar is accountability, een moeilijk te vertalen begrip dat staat voor het contract tussen de politicus en de burger. Die ‘afrekenbaarheid’ zoals de inleiding het begrip probeert te vertalen, gaat volgens de PvdA New York veel verder dan in Nederland.

“De bestuurder die accountable wil zijn, moet een ieder die dat wil inzicht geven in zijn of haar spreekwoordelijke keuken. Door geen transparantie te betrachten, ben je automatisch niet meer ’accountable’. De reden waarom je in Amerika accountable wordt gehouden als politicus gaat terug naar de oorsprong van deze democratie, de Amerikaanse revolutie”, schrijft eindredacteur Gerald van Wilgen. NLNY.nl sprak met Van Wilgen.

Waarom hebben jullie er dit keer voor gekozen om Amerikanen zelf aan het woord te laten?

In die eerste boekjes waren het voornamelijk ‘personal essays’, zoals dat hier heet en we wilden wat anders. We vonden inspiratie in de interviews van Deborah Solomon in New York Times Magazine. We hebben gekozen voor mensen die op lokaal niveau actief zijn omdat in de Nederland media eigenlijk alleen aandacht wordt besteed aan de federale overheid in Wasington. 

Je schrijft in de inleiding dat Amerika in veel opzichten democratischer is dan Nederland. Wat bedoel je daar precies mee?

Heel simpel, als ik zou mogen stemmen hier in New Jersey dan kies ik mijn schoolbestuur, burgemeester, freeholder (dat is het county bestuur), staats en federale afgevaardigden en senatoren, en ik kies mijn president. In ander staten kies je ook nog rechters, de sheriff, de openbare aanklager, dat is overal verschillend. Je hebt dus als burger veel meer invloed op het bestuur. Je zou kunnen zeggen dat kwantitatief de VS democratischer zijn dan de meeste andere landen. Over de kwaliteit wil ik geen uitspraak doen omdat daar eerlijk gezegd nog geen antwoord op heb.

Waarom heb je gekozen voor het abstracte thema accountability? Had je niet beter kunnen kiezen voor Democratie in Amerika in het algemeen? ‘t Is toch een verkiezingsjaar.

De reden waarom we voor het thema accountability hebben gekozen was, omdat we onze lezers in de gelegenheid willen stellen een vergelijking te maken. We laten bijvoorbeeld zien hoe een burgemeester of een Chief verantwoording schuldig is aan de kiezers. Aan wie is de Nederlandse burgemeester verantwoording schuldig? Hier zal iemand die niet waarmaakt wat hij belooft naar huis worden gestuurd. Datzelfde geldt trouwens voor het Huis van Afgevaardigden, wist je dat ze het huis elke twee jaar opnieuw kiezen?

In Nederland heb je een model waar je een partij kiest en niet de persoon. Als je dat aan een Amerikaan vertelt, zal hij niet begrijpen wat al die Kamerleden eigenlijk doen, hoe kunnen ze voor hun kiezers werken als ze niet eens weten wie ze zijn? Hier ga je zelfs met persoonlijke vragen naar je vertegenwoordiger. Vrienden van me wilden hun zoon, die in het leger zat, naar een ander kazerne overgeplaatst zien, die hebben dat geprobeerd te regelen via hun afgevaardigde. 

Slaat de accountability in Amerika niet te ver door, zoals professor Pilders stelt in het laatse hoofdstuk? Spitzer moest aftreden na contact met een prostituée, Obama moest zich verantwoorden waarom hij in traditionele Somalische kledij verscheen, om over de blote borst van Janet Jackson maar te zwijgen. Britney Spears, Paris Hilton, de lijst is eindeloos…

Pildes vond dat de democratische cultus te ver was doorgeschoten, zo vindt hij het niet nodig dat rechters worden gekozen. Voor wat betreft Spitzer, Obama, Janet Jackson en de dames Spears en Hilton het volgende, ja je hebt hier, in de politiek, een persoonlijkheidscultus.

Dat heeft natuurlijk te maken met het feit dat je als persoon gekozen wordt en dat de partij op de tweede plaats staat.Burgemeester Bloomberg van New York bijvoorbeeld, zou buiten New York als Republikein veel minder kans hebben om gekozen te worden omdat hij veel te links is. Spitzer is een goed voorbeeld van iemand die zich in de persoonlijkheidcultus erg op z’n gemak voelde. Hij was een carriere politicus die ongetwijfeld het presidentschap op het oog had.

De reden waarom hij is afgetreden is niet vanwege het feit dat hij klant was van een escortbureau. De reden voor zijn tragische val is het feit dat hij een publiek personage had gecreëerd dat zoiets nooit zou doen. Zo iemand is simpelweg niet meer te vertrouwen.

Accountability werkt alleen maar als er een werkzame relatie bestaat tussen burger en politiek. Als er sprake is van een misdaad of een overtreding is de relatie verstoord en moet je of aftreden of hard gaan werken om de relatie te herstellen. De Senator uit Idaho, Larry Craig, is een goed voorbeeld van dat laatste. 

Het lijkt er dus op dat alles en iedereen in de spreekwoordelijke keuken moet kunnen meekijken als je eenmaal een publiek figuur bent in Amerika. Is het niet veel beter om accountability te hebben over de daden en beslissingen van politici, zoals in Nederland, in plaats van dat politici ook verantwoording af moeten leggen voor wat er in de keuken gebeurt? 

Ja, je kunt je afvragen wat voor schandaal nodig zou zijn om een Nederlandse politicus onderuit te halen. De normen in Nederland liggen natuurlijk anders dan het preutse Amerika. Eerlijk gezegd denk ik echter dat een  seksschandaal veel aandacht krijgt omdat nieuws een business is en dit soort verhalen nu eenmaal goed verkopen. Als je praat over een keuken dan praat je over een proces.

Pildes legt heel duidelijk uit dat belangengroepen en burgers al in een zeer vroeg stadium in het besluitvormingsproces worden betrokken. In dat proces, dat uitmondt in wetgeving, is ‘accountablity’ essentieel omdat je als politicus keuzes moet afwegen. In de afweging spelen persoonlijke relaties met belangengroepen een belangrijke rol. Hoe houd je die mensen tevreden zonder je te vervreemden van je achterban? Hoe zorg je ervoor dat je niet als “sell-out” wordt gekenmerkt.

Vandaar dat iedereen weet met wie de politici afspreken, waar ze uit eten gaan, wat het kost, wie betaalt enzovoort. dat is accountability. Weet jij met wie jouw Kamerlid nu zit te eten?

Rubrieken: NL Nieuws
Tags: features, Politiek